نور و روشنایی در استخر

استخر های سرپوشیده در تمام زمان بهره برداری و همچنین استخر های روباز در صورت بهره برداری در ساعات بعد از غروب آفتاب، مستلزم تأمین روشنایی می باشند.

استخر های سرپوشیده در تمام زمان بهره برداری و همچنین استخر های روباز در صورت بهره برداری در ساعات بعد از غروب آفتاب، مستلزم تأمین روشنایی می باشند. میزان روشنایی باید در حدی باشد که کاسه و پیرامون استخر و همچنین نرده های محافظ آن به خوبی مشخص باشد و این نور سبب ایجاد خیرگی در چشم شناگران و ناجیان غریق نشود. در مورد چراغ هایی که قرار است در داخل کاسه استخر تعبیه شوند توصیه می شود محل قرار گیری آنها به جای کف استخر در لبه آب و یا اندکی پایین تر از آن باشد زییرا فشار آب در این ناحیه بسیار کمتر از فشار آب در کف استخر است بنابراین احتمال نفوذ آب به درون چراغ ها بسیار کاهش می یابد. لازم به ذکر است چراغ های استخر نیز مانند سایر تجهیزات الکتریکی استخر بایستی سیم اتصال به زمین داشته باشند. یکی از معایبی که برای استخرهای سرپوشیده ذکر شد، مصرف زیاد انرژی الکتریکی برای روشنایی فضای استخر بود.این هزینه را می توان با درنظر گرفتن پنجره هایی جهت نفوذ نور به داخل فضای استخر کاهش داد. استفاده از روشنایی طبیعی در سالن های استخر دارای جذابیت خاصی می باشد، علاوه بر آن نفوذ نور طبیعی خورشید برای سلامتی روحی شناگران و به خصوص کارکنان استخر که زمان طولانی را در فضای استخر می گذرانند بسیار مفید است. البته یکی از مشکلات آن انعکاس نور و خیره کنندگی آن است. از این رو برای مقابله با تابش مستقیم آفتاب به ناچار از وسایل ثانویه ای مانند انواع پرده ها، کرکره و شیشه های تیره رنگ استفاده می شود. در فضای استخر، سطوح براق، قسمت های تر و سطح آب سطوح منعکس کننده به حساب می آیند و پرتو نور با هر زاویه ای که به این ها برخورد نماید، با همان زاویه منعکس می شود. همچنین لازم به ذکر است چراغ های استخر نیزمانند سایر تجهیزات الکتریکی استخر بایستی سیم اتصال به زمین داشته باشند. یکی از معایبی که برای استخر های سرپوشیده ذکر شد، مصرف زیاد انرژی الکتریکی برای روشنایی فضای استخر بود. این هزینه را می توان با در نظر گرفتن پنجره هایی جهت نفوذ نور به داخل فضای استخر کاهش داد. استفاده از روشنایی طبیعی در سالن های استخر دارای جذابیت خاصی می باشد، علاوه بر آن نفوذ نور طبیعی خورشیدبرای سلامتی روحی شناگران و به خصوص کارکنان استخر که زمان طولانی را در فضای استخر می گذرانند بسیار مفید است. البته یکی از مشکلاتی که ایجاد می کند انعکاس نور و خیره کنندگی آن است. از این رو برای مقابله با تابش مستقیم آفتاب به ناچار از وسایل ثانویه ای مانند انواع پرده، کرکره و شیشه های تیره رنگ استفاده می شود. در فضای استخر، سطوح براق، قسمت های تر و سطح آب سطوح منعکس کننده به حساب می آیند و پرتو نور با هر زاویه ای که به این ها برخورد نماید، با همان زاویه منعکس می شود. همچنین لازم به ذکر است که سیستم روشنایی باید به گونه ای طراحی و نصب شده باشدکه کف استخر بدون انعکاس نور قابل رویت باشد. گاهی اوقات در اثر انعکاس نور، سطح و عمق ناحیه ای از سطح استخر غیر قابل رویت است بنابراین اگر در این ناحیه یک شناگر نیاز به کمک ناجی غریق داشته باشد، بدیهی است غریق نمی تواند شناگر را رویت کند. بنابراین برای جلوگیری از خطراتی این چنین باید تمهیداتی را در نظر گرفت. اولین راه حل آن است که راستای بازتاب نور به طرف چشم افراد ناظر نباشد، در صورتی که پنجره ساختمان در پشت سر جایگاه تماشگران باشد به این هدف می رسیم.در صورتی که یک استخر پنجره هایی رو به تماشاگران داشته باشد(یعنی معماری ساختمان از ابتدا به غلط طراحی شده باشد) می توان با قرار دادن مانع با فاصله در برابر پنجره از فرود آمدن مستقیم نور به کاسه استخر جلوگیری به عمل آورد. نورگیری از سقف یکی از بهترین روش های استفاده از روشنایی روز می باشد که کمترین مزاحمت را برای شناگران و تماشاچیان ایجاد خواهد کرد، مشروط بر این که تابش آفتاب با زاویه حداکثر 50 درجه نسبت به سطح افق وارد محوطه سالن شنا شود. نورگیر سقفی در صورتی که در کنج و به طرف شناگران باشد می تواند خیرگی ایجاد کند بنابراین باید از یک مانع استفاده کرد. لازم به ذکر است نورگیرهای سقفی که بالای کاسه استخر واقع شده اند مشکل ساز نیستند زیرا پرتو نور با زاویه حدود نود درجه به سطح آب برخورد می کند و با همان زاویه نیز برمی گردد تنها تلاطم آب است که سبب انحراف برخی از پرتو های نور می شود. البته با توجه به احتمال ایجاد بخار آب تقطیر شده بر روی نورگیرهای سقفی و نیاز به جریان هوای زیاد بر روی آنها از نظر تهویه مطبوع گزینه مناسبی نمی باشد. به طور کلی در استخر های مسابقه ای و رسمی استفاده از نور طبیعی با تابش مستقیم ممنوع می باشد. در صورتی که محل قرارگیری تماشاچیان در راستای طول کاسه استخر و پنجره ها در راستای عرض کاسه استخر باشد می توان با تبدیل ساختار یکپارچه پنجره به ساختار دندانه و همچنین اره ای نور را به سمتی هدایت کرد که تماشاچیان حضور ندارند یعنی نور منعکس شده از سطح آب وارد چشم تماشاچیان نمی شود. علاوه بر شیوه های مهندسی فوق برای جلوگیری از به وجود آمدن اثر خیرگی نور استفاده از کرکره خارجی برای پنجره ها، استفاده از شیشه مات یا رنگی و استفاده از شیشه های منعکس کننده نور(آینه ای) بسیار مناسب است. استفاده از هر گونه گچ و الیاف آن در بدنه استخر غیر مجاز است و همچنین اجرای سقف کاذب در سوله استخر توصیه نمی شود زیرا فضایی تهویه نشده با رطوبت نسبی بالا و محتوی گاز کلر که بسیار خورنده است، ایجاد می شود. از این رو در صورتی که اجرای سقف کاذب اجتناب ناپذیر باشد، بایستی مجهز به سیستم تهویه که فرمان از رطوبت سنج می گیرد باشد. مطابق استاندارد ملی ایران در استخرهای روباز با توجه به این که سمت شمال همیشه در معرض تابش نور آفتاب قرار می گیرد و سمت غرب صبح ها و طرف شرق بعد از ظهرها آفتابگیر است، زمان مسابقه شنا و طراحی جایگاه تماشاچیان با رعایت موارد بالا پیش بینی می گردد. همچنین محل استقرار استخر باید به گونه ای باشد که از نور آفتاب بیشتری بهره مند گردد.

روشنایی موردنیاز مناطق مختلف استخر به شرح ذیل است:

1- سطح آب: روشنایی بالای سطح آب باید حداقل 320 لوکس باشد.

2- زیر آب: هنگامی که در دیواره استخر لامپ کار گذاشته شود، میزان روشنایی آن نباید کمتر از0/1 وات بر متر مربع یا 0/5 وات بر فوت مربع باشد.

3- محوطه استخر: حداقل روشنایی 600 لوکس باید در محوطه استخرهای شنای مخصوص مسابقه تأمین شود

4- در صورت استفاده از نور مصنوعی برای روشنایی سالن های استخر شنا، شدت نور در بالای سکوهای استارت و انتهای برگشت نباید کمتر از 600 لوکس باشد. در سالن های مخصوص برگزاری مسابقات شیرجه نیز حداقل روشنایی در سطحی معادل یک متر بالاتر از سطح آب باید برابر600 لوکس باشد. در مسابقات المپیک در تمامی محوطه استخر میزان روشنایی 1500 لوکس باید تعبیه شود.

به طور کلی پدید آوردن یک استخر بی نقص، ماحصل استفاده از علوم معماری، مهندسی عمران سازه، مهندسی مکانیک حرارت و سیالات، مهندسی برق و شیمی است. در عمل مهندسانی موفق هستند که بین علوم فوق به طور نسبی و در حد نیاز داده های علمی و ملاحظات طراحی داشته باشند، به اصول اجرا و عملی کردن دانش خود نیز مسلط باشند.

محصولات مرتبط

مقالات مرتبط